مد، گاهی فقط پارچه و دوخت نیست؛ صدایی است که از دل سرزمینی برمیخیزد و روی صحنهای جهانی، هویتی را به تصویر میکشد که قرنها در سایه مانده است. هفتهی مد اوت کوتور پاریس، همیشه قلمرو برندها و طراحان غربی بوده است؛ اما تیرماه ۱۴۰۴ یا به عبارتی جولای ۲۰۲۵، این صحنه شاهد حضوری متفاوت شد؛ حضوری از خاورمیانه، نه به عنوان مصرفکنندهی مد، که به عنوان خالق.
رامی العلی، طراح سوریتبار مقیم دبی، در تاریخ ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۵ بهعنوان نخستین طراح خاورمیانهایِ ساکن منطقه، رسماً به تقویم اصلی فدراسیون مد فرانسه (FHCM) پیوست. پیش از او طراحانی چون الی صعب و زهیر مراد در پاریس نمایش داده بودند، اما اغلب بهصورت مهمان یا خارج از تقویم رسمی. تفاوت العلی در این بود که نام او حالا جزئی از فهرست رسمی خانهی مد پاریس شدهاست. آنهم از دل خاورمیانه، نه با مهاجرت، بلکه با ماندن و ساختن.
نگهبانان نور قصهای از دمشق
مجموعهی پاییز ـ زمستان ۲۰۲۵ او با عنوان «نگهبانان نور، هنر زندهی دمشق»، نه صرفاً یک نمایش مد، بلکه قصهای بود از پایداری و زیبایی در دل ویرانی. العلی در این مجموعه، با الهام از معماری کهن دمشق، صنایعدستی فراموششده و حافظهی تاریخی شهرش، لباسی ساخت که هم به گذشته اشاره داشت، هم به فردا چشم دوخته بود. او از گرهدوزی دستی، برجستهکاریهای دقیق، چیندادنهای میکروسکوپی و پارچههایی چون ارگانزا و شیفون استفاده کرد؛ اما همهی اینها در خدمت فرمی ایستاده بودند که گویی لباسها را چون پیکرههایی معماریشده در برابر چشم مخاطب قرار میداد.
رنگها در این مجموعه از پاستلهای یخی تا متالیکهای ملایم گسترده بودند. آنچه در این مجموعه شاهدش بودیم نه فریاد رنگ بود و نه اغراق در فرم؛ بلکه سکوتی باشکوه، از جنسی دیگر بود. همانگونه که خاورمیانهی حقیقی، فراتر از تیترهای خبری، آرام، پیچیده و ریشهدار است. العلی مانند ناظری تیزبین، عناصر فرهنگ خود را با دقتی تمام وارد لباس کرد. بدون آنکه به شعار و نمادهای کلیشهای نیازی داشته باشد.
روایتگری فراتر از زرق وبرق
در جهانی که اغلب مد خاورمیانه را با زرقوبرق، تزئینات شلوغ یا مصرفگرایی میشناسند، رامی العلی روایتی دیگر ارائه داد. روایتی که از دل خاک بلند شده بود، به دور از تکرار یا تقلید. طراحیهایش با الهام از اصالت خاورمیانه و در قالبی معاصر، جهانی و ساختارمند به نمایش گذاشتهشدهبودند . رامی العلی، گویی با هر درز و نقش و کوک، میخواست بگوید: ما فقط مصرفکنندهی مد نیستیم؛ ما میآفرینیم، روایت میکنیم و جهان را تحتتأثیر قرار میدهیم.
رامی العلی در گفتوگویی بعد از نمایش گفت: «این نه فقط یک شو ، بلکه صدای زندهی خاورمیانه است؛ صدایی که ریشه دارد و میتواند شنیده شود.» این جمله، خلاصهی راهی است که رامی العلی آمده؛ راهی از کوچههای دمشق تا تالارهای پرنور پاریس. اما او تنها برای خودش این راه را نپیمود. این صحنه، صدای نسلی از طراحان، هنرمندان و رؤیاپردازان خاورمیانه بود که حالا میبینند درهای بسته، میتواند باز شود آن هم با کلیدی از اصالت و بدور از هر گونه تقلید.
رقابتی بی نیاز از مهاجرت
جایگاه رسمی العلی در تقویم اوت کوتور، بهسادگی بهدست نیامده. او باید از فیلترهای سختگیرانهی فدراسیون مد فرانسه عبور میکرد؛ نهتنها در طراحی، بلکه در کیفیت دوخت، زیرساخت تولید، نوآوری و نگاه حرفهای به مد. بسیاری از طراحان برای رسیدن به چنین جایگاهی، دفاتر خود را به اروپا منتقل میکنند. اما رامی العلی در دبی مانده است؛ ریشههایش را حفظ کرده و نشان داده که میتوان از خاورمیانه، در قلب رقابت جهانی ایستاد.
شاید این همان نقطهی عطفی است که باید به آن توجه کنیم: عبور از مرز «الهامبخش بودن» به مرحلهی «خالق بودن». رامی العلی فقط یک طراح نیست؛ او نمایندهی بلوغ فرهنگی خاورمیانه است در جهانی که هنوز به شنیدن صدای ما عادت ندارد.
لباسهای او لالایی نیستند؛ اما همانقدر نرم، تأثیرگذار و ریشهدارند. او با سلاحی از جنس فرم و نور، به میدان آمد تا نشان دهد خاورمیانه، صدایی برای آینده دارد. صدایی که نه تنها گذشتهاش را فراموش نکرده، بلکه آن را بازآفرینی میکند؛ با خطوطی روشن و با نوری که فراموش نمیشود. نوری که حال منبع امیدی برای طراحان خاورمیانه شدهاست. امیدی از میان تمام نامناسبات جفرافیایی که میتواند جانی تازه به پیکرهی در انزوا ماندهی مد خاورمیانه بدمد.