لباس پوشیدن بهظاهر امری آسان است اما زندگی با افراد کمتوان جسمی یا ذهنی یا سالمندان، ما را با چالشهای این امر روزمره آشنا میکند. دشواری بستن دکمه یا بند کفش، حساسیت پوستی نسبت به پارچهای خاص و ناتوانی در پوشیدن شلوار، از سادهترین مشکلات سالمندان و کمتوانان است. خوشبختانه در سالهای اخیر برندهای بزرگ و خردهفروشان به فقدان پوشاک مناسب برای این قشر پی بردند و با بهرهگیری از خلاقیت و فناوریهای نوین، محصولات سودمندی تولید کردند.
لباس تطبیقی چیست؟
لباس تطبیقی به لباسهایی اطلاق میشود که بهطور خاص برای افرادی با محدودیتهای فیزیکی طراحی شده است. پوشاک تطبیقی اغلب با آهنربا، چسب نر و ماده و زیپ و اشکال غیراستاندارد، لباس پوشیدن را برای این افراد آسانتر میکنند. گاهی اوقات پوشاک در دسترس از طراحی مطلوبی برخوردار نیستند و با استایل فرد کمتوان همخوانی ندارد. برندهای مد تطبیقی با استفاده از آخرین ترندها تلاش میکنند طراحی کاربردی و قابل تنظیم به مشتری ارائه دهند. جامعه معلولان متنوع است و طراحان باید به فکر همه افراد این جامع باشند.
انواع لباسهای تطبیقی
- شلوار، پیراهن، لباس یا دامن که در پهلوها بهجای دکمه با درب مغناطیسی باز میشود.
- کفشهایی که به فرد اجازه میدهند بدون فشار آوردن به پاها، آنها را بپوشند.
- شلوارهایی که در پشت بلندتر و در جلو کوتاهتر هستند و برای استفادهکنندگان از ویلچر راحتتر است.
- لباسهایی با نقاط دسترسی آسان برای تجهیزات پزشکی
- انواع لباس بدون حساسیت پوستی
- لباسهای یکتکه
برندهای تولیدکننده پوشاک و اکسسوری تطبیقی
کیزیک Kizik
مایکل پرت (Michael Pratt) کفشهای هندزفری کیزیک و آزمایشگاههای هندزفری را در شهر لیندون آمریکا راهاندازی کرد. این شرکت مخترع کفشهای کاربردی است که فرد برای پوشیدن یا درآوردن آنها نیازی به خم شدن ندارد. در سال 2019، برند محصولات ورزشی نایکی مجوز مشارکت انحصاری مالکیت معنوی هندزفری را به دست آورد. مدیرعامل آزمایشگاه هندزفری معتقد است که این فناوری پتانسیل تأثیرگذاری بر همه را دارد و زندگی کسانی که بستن بند کفشهایشان دشوار یا غیرممکن است را تغییر میدهد.
نایکی Nike
نایکی غول بزرگ پوشاک ورزشی، فناوری ابتکاری FlyEase را مدیون دریافت نامهای از یک پسر نوجوان مبتلابه فلج مغزی است. او هنگام بستن بند کفشهایش با مشکل مواجه بود و این چالش تبدیل به جرقه تولید کفشهای flyease شد. افراد بهراحتی و بدون نیاز به خم شدن میتوانند پای خود را به درون کفش داخل و خارج کنند و از یک جفت کفش ورزشی شیک در استایل خود بهره ببرند. این برند از یکتکه الاستیک برای کشش و یک زیره لولایی استفاده کرد که عملکرد آنها، هرگونه فشار ناشی از پوشیدن و درآوردن کفش را از بین میبرد.
کفش تطبیقی مدل flyease از برند نایکی
تامی آداپتیو Tommy Adaptive
تامی هیلفیگر اولین برند جریان اصلی است که در بازار پوشاک تطبیقی پیشگام شد. این برند خط تولیدTommy Adaptive را در سال 2016 ایجاد کرد تا به کودکانی که در پوشیدن لباسهای خود مشکل داشتند، کمک کند. یک سال بعد نیز لباسهای تطبیقی بزرگسالان را روانه بازار کرد. تامی آداپتیو شامل طرحهای مشابه مجموعه اصلی تامی هیلفیگر است اما برای سهولت پوشیدن لباس از لوازمی مانند چسب نر و ماده و آهنربا بهجای دکمه استفاده میکند.
پوشاک تطبیقی برند Tommy Adaptive
ویگور Vigour
ژاکت ویگور از پائولین ون دونگن (Pauline Van Dongen)، طراح هلندی، محصول دیگری از نوآوریهای مد تطبیقی است. ویگور پروژهای است که با همکاری دانشگاه فنی آیندهوون، مارتین تن بومر(Martijn ten Bhömer) و موزه نساجی تیلبرگ با محوریت حمایت از زندگی سالمندان طراحیشده است. این ژاکت کشباف و آستینبلند با طراحی جذاب و راحت خود به سالمندانی که به ورزش منظم و کشش ماهیچهای نیاز دارند، کمک میکند. این ژاکت پشمی از طریق حسگرهای کششی ساختهشده از نخهای رسانا، اطلاعات حرکتی فرد را جمعآوری میکند و سپس برای ردیابی تمرینات و سطوح فعالیت افراد استفاده میشود. ازاینرو، ویگور نهتنها برای افراد مسن، بلکه برای افراد دارای انواع معلولیت نیز مفید است. دادههای جمعآوریشده از ژاکت میتواند برای پزشکان یا مراقبان ارسال شود تا الگوهای حرکتی را بررسی و مراحل بعدی فیزیوتراپی را تعیین کنند. این لباس را میتوان در تمام طول روز پوشید.
ژاکت ویگور ویژه سالمندان Vigour sweater
اونتنا Ontenna
اونتنا، یک دستگاه ژاپنی است که اطلاعات صدا را به نور و لرزش تبدیل میکند. این دستگاه برای پاسخگویی به نیاز جامعه ناشنوایان، توسط کونیهیکو موریناگا (Kunihiko Morinaga) با نام برند آنریل ایج (Anrealage) تولید و به یک گیره موی شیک و یا گردنبند آوانگارد تبدیل شد. اونتنا اصوات در محدوده dB30 تا dB90 را به 256 سطح مختلف ارتعاش و نور ترجمه کرده و آنها را بهصورت یک الگوی بصری نشان میدهد. از این طریق میتوان ریتم، الگو، بلندی و سایر کیفیت صداها را به کاربر منتقل کرد. اکنون ناشنوایان تنها با بستن دستگاه به موهای خود میتوانند صداهایی را که قبلاً نمیشنیدند احساس کنند.
دستگاه اونتنا به شکل گیره مو
اسلیک چیکس Slick Chicks
اسلیک چیکس برند تولیدکننده لباسزیر تطبیقی است. در دو طرف لباسزیر، قلابهایی تعبیهشده است که در حالت نشسته، ایستاده یا دراز کشیده میتوان لباس را پوشید. بنابراین پوشیدن لباسزیر برای افراد ویلچر نشین یا دارای اختلال حرکتی آسانتر خواهد شد. از دیگر مزایای این محصول، جنس آن یعنی پارچه نایلون و اسپندکس دارای روکش پنبهای است که احساس نرمی و قابلیت جذب رطوبت به همراه دارد.
مگنارِدی Magna Ready
برند مگنارِدی در تولید لباسهای تطبیقی برای افراد دارای مشکلات مهارتی تخصص دارد. شهرت این برند به خاطر فناوری آهنربای ثبتشده توسط بنیانگذار آن، مارا هورتون(Maura Horton) است. وقتی مارا دید که شوهرش به دلیل شروع بیماری پارکینسون تلاش میکند دکمههای پیراهنش را ببندد، تصمیم گرفت راهحلی بیابد. پس از جستجوی بیثمر برای یافتن لباسهای تطبیقی که با سبک جوان و پیچیده همسرش مطابقت داشته باشد، از دربهای مغناطیسی روی قاب آیپد خود الهام گرفت. ازآنجا، او آهنرباهای نمادین MagnaReady را تولید کرد که اکنون در طیف گستردهای از پیراهنها و شلوارها تعبیه میشود. این فناوری را میتوان در خردهفروشان تطبیقی در سراسر جهان یافت. این شرکت حتی با PVH Corp، بزرگترین شرکت پوشاک جهان که مالک برندهای نمادینی مانند Calvin Klein، Tommy Hilfiger و Van Heusen است، همکاری کرد.
سون Seven7
پوشیدن شلوار جین برای کاربران ویلچر دشواریهایی به همراه دارد. شلوار جین تطبیقی برند سون، دارای برش پایینتر در جلو و بلندتر در پشت دمپای شلوار است تا ظاهری جذابتر و احساس راحتی بیشتر ایجاد کند. این شلوار جین دارای چسب نر و ماده در درزهای دمپا است تا اُرتز پا را در خود جای دهد و در صورت نیاز مراقبان بتوانند در پوشیدن لباس به بیمار کمک کنند. در این شلوار از میکرو چسبهای نر و ماده و آهنربا بهجای زیپ و دکمه استفاده میشود.
شلوار جین سون با دکمه های آهنربایی و چسب های نر و ماده
شلوار جین سون با درز قابل تنظیم در دمپا
نمایش مد برای کمتوانان
بنیاد Runway of Dreams یک سازمان غیرانتفاعی است که در راستای آیندهای برای پذیرش و فعالیت افراد دارای معلولیت در صنعت مد کار میکند. این بنیاد توسط میندی شیر (Mindy Scheier) تأسیس شده است و مأموریت آن قدرت بخشیدن به افراد کمتوان است تا از طریق مد و زیبایی، اعتمادبهنفس و توانایی ابراز وجود داشته باشند. آنها آگاهی را افزایش میدهند و از تغییرات صنعت مد حمایت میکنند. بنیاد رؤیاها از طریق اهدای لباسهای تطبیقی، طرح فرصتهای شغلی، کارگاههای طراحی تطبیقی، کمپینهای آگاهیبخشی و برنامههای بورسیه، افراد دارای معلولیت را توانمند و مستقل میکند. در سال 2022 بیش از 70 مدل با معلولیتهای متفاوت، پوشاک تطبیقی بیش از 10 برند را بر روی صحنه نمایش بردند.
یکی از تفاوتهای اساسی بین طراحی مجموعهای مبتنی بر خلاقیت و مجموعه لباسهای تطبیقی مد روز، این است که برندهای تطبیقی باید در گفتگوی مداوم با جوامع مصرفکننده و متخصصان پزشکی باشند. برای طراحان لباس تطبیقی ضروری است اطلاعات خود را با شنیدن صدای مشتری همواره بهروز نگه دارند و نسبت بهراحتی پوشش و کاربردیتر شدن محصولات خود تلاش کنند. ارزش بازار پوشاک تطبیقی توسط Vogue Business تا سال 2026 حدود 400 میلیارد دلار تخمین زده شده است. با افزایش آگاهی نسبت به چالشهایی که بسیاری از معلولین، سالمندان و کودکان دارند، طراحان بیشتری ملزم به ورود در این بازار سودآور هستند. اما جای یک سؤال در اینجا خالی است. آیا تنها افراد کمتوان جسمی و ذهنی به پوشاک تطبیقی نیاز دارند؟ آیا کارمندانی که بیشتر ساعات روز را بر روی صندلی مینشینند و یا افرادی که تمایل دارند از دردسر بستن دکمهها راحت شوند و سریعتر لباس بپوشند، نمیتوانند مخاطبان هدف این صنعت باشند؟قطعاً پاسخ مثبت است.
نویسنده: مریم غلامی
